In 2005 maakte David en Felix Warner kennis met wijnen van Sybille Kunz. Zij is een toonaangevende wijnbouwster uit Lieser aan de Moezel. Deze kennismaking met rieslingwijnen leiden tot verdere interesse en erkenning van Duitse wijnen. Het resulteerde ook in een online webwinkel het Rieslinghuis. Het Rieslinghuis heeft zich gespecialiseerd in Duitse rieslingwijnen. Jolande Vos van Chapelle du Vin organiseerde samen met Felix Warner van het Rieslinghuis een proeverij van prachtige rieslingwijnen. In het totaal werden 10 verschillende Duitse rieslingwijnen geproefd. Bij het grote publiek zijn Duitse wijnen nog synoniem voor laffe zoete wijnen. Er is de laatste twintig jaar sprake van toenemende waardering voor Duitse wijnen, met name in de gastronomie. Vooral de droge rieslingwijnen mogen zich koesteren in een hernieuwde belangstelling.

De geproefde wijnen waren afkomstig uit enkele belangrijke Duitse wijnbouwgebieden voor de riesling, namelijk: Moezel, Nahe, Rheinhessen en de Pfalz. Bij de keuze van de wijnen heeft Felix Warner gezocht naar contrasten. Sommige wijnen waren prachtig strak mineraal droog, met tonen van appel, peer en citrusfruit. Andere wijnen waren voller, kenden een zekere zwoelheid, waren droog met tropisch fruit en geconfijte vruchten in de geur. Afgesloten werd met wijnen met een hoger restzoet gehalte. Bijna alle wijnen waren afkomstig van wijnbedrijven behorend tot Verband Deutscher Prädikats- und Qualitätsweingüter e.V. (VDP). Deze in 1910 opgerichte vereniging heeft 194 leden. Zij vertegenwoordigen de top van de Duitse wijnbouw.

Het Devoon de Moezel en Nahe

Het Devoon is een geologische tijdperk dat duurde van 416 tot 359 miljoen jaar geleden. In deze periode verschijnen de eerste gewervelde landdieren, namelijk amfibieën. Deze periode is bepalend geweest voor de vorming van het Rijnlands leisteenplateau, het laaggebergte dat zich uitstrekt van de Ardennen, Eifel en Sauerland. Tijdens het Devoon was dit gebied een zee tussen de schuivende microcontinenten Noord-Amerika, Noord-Europa en Midden-Europa. In deze zee werden kleiachtige sedimenten (schalies) afgezet. Onder druk werden deze sedimenten omgezet in leisteen en door de naar elkaar schuivende continenten werd het gehele gebied omhoog gestuwd. Deze fase van gebergtevorming vond plaats tussen 390 tot 300 miljoen jaar geleden.

Door verwering en erosie sleten deze bergen weer af. Ook deden zich vulkanische verschijnselen voor. Ook de laatste periode van grote gebergtevorming in Europa, het ontstaan van de Alpen en slenkvorming in het huidige dal van de Rijn, ging gepaard met vulkanische verschijnselen. Inmiddels zijn deze vulkanen rond het Rijnlands leisteenplateau niet meer actief. Wel vind je aan de randen van het Rijnlands leisteenplateau sporen van vulkanische verschijnsel terug, denk hierbij aan resten van: uitgestroomde magma, tuf- en puimsteen en allerlei stollingsgesteenten van vulklanische oorsprong. Deze resten zijn rijk aan magnesium en ijzer. In het dal van de Nahe, aan de rand van het Rijnlands leisteenplateau, komen verweringsbodems op leisteen, vulkanische gesteenten en zandsteen voor. In het ver verleden hebben de rivieren en beken uit het zich omhoog rijzende Rijnlands leisteenplateau zand en kiezel meegenomen en afgezet in dikke zandpakketen aan de randen van het gebied. Deze pakketten zijn onder druk omgevormd naar zandsteen. De grote verscheidenheid aan bodems in het wijngebied van de Nahe is vooral te danken aan die ligging aan de rand van het Rijnlands leisteenplateau. In latere perioden is löss en leem afgezet door wind en rivierwater.

De meeste wijngaarden aan de middenloop van de Moezel tussen Trier en Zell an de Mosel hebben een verweringsbodem op leisteen. De bodem van de wijngaard Ürziger Würzgarten, gelegen aan de midden Moezel, is afwijkend. Zo’n 290 miljoen jaar geleden vormde zich de Wittlicher slenk aan de noordrand van het Rijnlands leisteenplateau. In een warm tropisch klimaat werd zand en ander sedimenten door wild veranderende stromen in de slenk afgezet met een dikte van wel 900 meter. Onder druk vormde dit zich om naar een gesteente dat bekend staat als Rotliegendes. De typische roestkleur van het gesteente is te danken aan het hoge ijzergehalte. Het scheuren en riften bij de slenkvorming zorgde voor vulkanische verschijnselen. Gaswolken met fijne magmadruppels raasden door de Wittlicher slenk en vormde op sommige plaatsen een pakket van 100 meter dik Tufsteen. Op deze combinatie van Tufsteen en Rotliegendes vormde zich een verweringsbodem met een hoog ijzergehalte.

Zowel de Moezel als de Nahe hebben zich in miljoen jaren ingekerfd in het landschap. De steile hellingen zijn een belangrijke factor voor het warmere micro klimaat dat wijnbouw op deze noordelijke breedte mogelijk maakt.

De kenmerkende geuren van de wijnen van Ürziger Würzgarten zijn: mango, perzik, abrikoos, bloemig, peer en grapefruit. Dit wordt toegeschreven aan de bodemeigenschappen. De bodem is goed waterdoorlatend, maar houd ook voldoende vocht vast. In neerslagarme jaren kunnen wijnen zelfs opulent zijn.

De geproefde wijnen

De Emrich-Schönleber Riesling trocken 2009 (€ 8,95). De wijn komt De Riesling trocken is een Gutsriesling. Volgens Felix Warner van het Rieslinghuis: “laat deze wijn goed de stijl van het Weingut zien. De wijn is niet heel vol maar wel verfrissend en spannend en dit is, denk ik, typisch voor de betere wijnen uit de Nahe waar, na de Moezel, de meest elegante en fijnbesnaarde wijnen van Duitsland vandaan komen”. De wijn werd door de meeste proevers omschreven als elegant met tropisch fruit en honing in de neus en iets mineraligs. De wijn is fris zuur, heeft wat belletjes en een redelijk lange afdronk.

Battenfeld-Spanier Eisbach Riesling trocken (€ 10,95). Als wijn, tussen de Gutswein en Ortswein in, heeft Oliver Spanier in 2009 voor het eerst deze Eisbach gemaakt. Eisbach heeft een dubbele lading. Als eerste verwijst het naar het beekje (Bach) dat in het zuiden van Rheinhessen, waar het Weingut is gevestigd, loopt. Ten tweede verwijst het naar de stijl die Spanier met zijn wijnen, maar met deze wijn in het bijzonder, probeert te bereiken. Een wijn met een koele mineraliteit, met veel focus en bruisend van energie. De wijnen van Battenfeld Spanier zijn gecertificeerd ecologisch. Oliver Spanier werkt op biologisch-dynamische wijze.

Oliver Spanier is getrouwd met Caroline Gillot van het wijnbedrijf Kühling-Gillot. Op dit moment worden de wijnen voor beide bedrijven gemaakt in het Weingut Battenfeld Spanier.  Het verschil tussen Battenfeld Spanier en Kühling-Gillot is het terroir. Van kalk in het zuiden van Rheinhessen waar Spanier zit en de rode leisteen van de Roter Hang waar Gillot zit. De wijnen worden spontaan vergist en opgevoed op grote houten foeders. Deze uit Rheinhessen afkomstig wijn werd door de proevers omschreven als: “Bloemig, gerookt en kruidig, krachtig en iets mollig en een spoortje zoet”.

Schäfer-Fröhlich Schlossbockelheimer Felsenberg Riesling trocken (€ 16,95)

Tim Fröhlich van Weingut Schäfer-Fröhlich aan de Nahe heeft zich de laatste 5 jaar tot de top van Duitsland opgewerkt. Zijn Riesling Grosses Gewächs van Felseneck behoort tot de best scorende witte wijn van Duitsland. De laatste drie jaar 95/100 punten in Parkers Wine Advocate en hoog scorend in vrijwel ieder wijntijdschrift. Volgens Felix Warner zijn: “De wijnen zijn op het randje wat spanning betreft en het zijn geen gemakkelijke Rieslings, dit komt mede door de duidelijke tonen van de spontane vergisting. De wijnen zijn in hun jeugd soms wat ontoegankelijk. Hij heeft 4 prachtige wijngaarden waar Felsenberg er een van is”.

Deze wijn is één van de favorieten van Felix Warner. Het is een uitgesproken wijn en geen allemansvriend. Schlossbockelheimer Felsenberg is een steile (45-55%) wijngaard gelegen op het zuiden. De berg dankt zijn naam aan de met stenen (felsen) bedekte helling. De bodem is een porfier verweringsbodem, een bodem gevormd op vulkanische uitvloeiingsgesteente. Door de bruingrauwe kleur verwarmt de grond snel. Ook de waterafvoer is uitstekend. De zeer steile helling en de optimale ligging op het zuiden bevorderen de vroege vruchtzetting van de druiven en daardoor een lange rijpingsperiode.

David Schildknecht beoordeelt de wijn in het blad Wine Advocate (2010, nr 187) de wijn als volgt: “Schäfer-Frohlich's 2008 Schlossbockelheimer Felsenberg Riesling trocken represents a later picking than their generically-labeled Schlossbockelheimer Riesling trocken. Pineapple, white peach, and Maine blueberry in the nose follow onto a palate of tingling brightness and juicy refreshment. There is a fine, bittersweet inner-mouth floral presence of iris and buddleia; a suggestion of honeyed richness; and alluring hints of white truffle and nut oils. The mineral aspects, though, are more adamantly stony, and less diverse and savory than in the merely village-labeled bottling. "This was a year when you could really let Felsenberg hang out without risking too-high mustweights," explains Fröhlich, and the result is superbly persistent, energetic, transparent, and refined, as well as worth following for at least the better part of a decade."

Onze proevers waren gecharmeerd van het “prachtige tropische fruit, bloemig, peer, iets van rozen, een klein bitterje in de afdronk”.

Kühling-Gillot Nierstein Riesling trocken 2008 (€ 13,50)

Kühling-Gillot is een Weingut met topwijngaarden in de Roter Hang gelegen aan de Rijn. De druiven voor de Nierstein Riesling trocken komen van de wijngaarden Pettenthal en Őlberg. De ijzerrijke grond van deze steile wijngaarden geeft iets uitgesproken kruidigs en karaktervols aan de Rieslings. Het bedrijf werkt biologisch dynamische wijze . De wijnen worden spontaan vergist en gaan op grote oude houten vaten.

Met 4 trossen in de Gault-Millau behoort Kühling-Gillot tot de beste wijnboeren van Duitsland. Jancis Robinson omschreef deze wijn als: "Ecovin Attractively sulphidey. Very powerful and definitely Nierstein. Great cross between old and new styles, Pretty alcoholic - but a very strong statement." Onze proevers deelde de mening: “een fraaie wat vollere rieslingwijn, bloemig, gerookt, zacht zuur en klein bitterje.

Sybille Kuntz Riesling Gold Quadrat trocken 2005 (€ 17,00)

Felix Warner liet in zijn uiteenzetting over deze wijn en wijnmaakster blijken dat hij hier zéér gecharmeerd van is. Sybille Kuntz is zijn wijnmuze. De belangrijkste wijngaard van Sybille Kuntz is de Niederbergen Helden. De geproefde wijn is afkomstig van deze wijngaard. De stijl van dit bedrijf is vrij uniek voor de Moezel. De wijnen zijn rijp, geconcentreerd en ze focust zich op rieslings die "trocken" zijn, De wijnen hebben minder dan 9 gram restsuiker per liter.

Dit zegt ze zelf over de wijn: "Das GOLD-QUADRAT ist eine trockene Spätlese aus der 1. Lage Lieser Niederberg-Helden und unser Power Riesling von alten Reben zwischen 40 und 60 Jahren. Er ist mineralisch, würzig und konzentriert mit 100 Oechsle aufwärts. Das goldene Quadrat auf dem Etikett symbolisiert die Steigerung zum gelben KUNTZ-RIESLING-Quadrat in Farbe und Qualität." Een volle enigzins opulente wijn van laat geoogste druiven en droog gevinifieerd. De volle riesling heeft tonen van rijp tropisch fruit, geconfijte vruchten, bitters van amandelen en is iets rokerig, zachte zuren en wat zoet.

Philipp Kuhn Burgweg Riesling Grosses Gewächs 2008 (€ 21,95).

Philipp Kuhn is een wijnboer uit de Pfalz. Sinds het begin van de negentiger jaren maakt Philipp krachtige pinot noirs, fijne riesling- en burgunder wijnen. Philipp heeft het Weingut Kuhn opgewerkt tot één van de topbedrijven van de Pfalz. Sinds 2007 is het bedrijf lid van de VDP. In de meest recente Gault Millau-gids werd Philipp Kuhn uitgeroepen tot Aufsteigers des Jahres 2011. Grosses Gewächs is de benaming voor de meest exclusieve droge wijnen gemaakt door een VDP-wijnboer. De wijn moet, naast droog te zijn, ook komen van een Erste Lage (het Duitse synoniem voor het Franse Grand Cru-systeem). Burgweg is één van de drie wijngaarden die de status van Erste Lage heeft. De stijl van Kuhn kan getypeerd worden als rijk en krachtig. Deze rieslingwijn is afkomstig van stokken gepland op kalksteenondergrond. Een zeer kruidige wijn. De wijn doet denken aan een gewürztraminer.

A.J. Adam Dhroner Riesling 2009 (€ 12,95)

Andreas Adam is een jonge en zeer gedreven wijnboer. Na stage te hebben gelopen bij enkele van Duitslands bekendste wijnboeren is hij enkele jaren geleden voor zichzelf begonnen. De wijngaard waar zijn wijnen vandaan komen is de Dhroner Hofberg. Deze wijngaard ligt aan een zijriviertje van de Moezel. De riesling van de Hofberg zijn eerder elegant dan krachtig, de stijl van Adam is wat rijker en cremiger dan de wijnen van andere bekende namen zoals: Reinhold Haart, Willi Schaefer of J.J. Prum. De Dhroner Riesling is een droogsmakende, maar niet legaal "trocken". Andreas maakt maar een gering aantal flessen, ongeveer 15.000 per jaar. Zowel de Duitse als internationale wijnpers is lovend. Een mooie strak droge riesling zeer geschikt als aperitief. Heeft geuren van zacht wit fruit, zoals appel en peer, iets van lychees en grapefruit, finesse en elegantie.

Weiser-Künstler Enkircher Ellergrub Riesling Kabinett 2007 (€ 9,95)

Dit is het tweede jonge en zeer kleine wijnbedrijf in het Rieslinghuis-assortiment. Spontane fermentatie, houten foeders, zeer oude wortelechte  stokken in de wijngaarden zorgen voor pure en zeer elegante fruitige rieslings. Deze wijn is duidelijk in de stijl van de bekende en traditioneel werkende moezelboeren. De Ellergrub is een geterassseerde zeer steile wijngaard met blauwe leisteen als bodem. Deze meer traditioneler gemaakte riesling van de Moezel heeft een mooie zoet zuur balans is iets bloemig en mineraligs. In geur en smaak was deze wijn het minst veelzijdig,  eerder beperkt.

Jos. Christoffel jr. Ürziger Würzgarten Riesling Spätlese 1998 (€ 10,50)

Het Weingut bezit 0,12 hectaren in de legendarische wijngaard Erdener Prälat, maar heeft ook wijngaarden in het beste deel van de Ürziger Würzgarten en Erdener Treppchen. De wijnen van Weingut Jos. Christoffel jr. hebben bewezen uitzonderlijk goed te kunnen ouderen. Zeer oude stokken, spontane fermentatie, oude houten foeders, eigenlijk gaat alles hier nog zoals het altijd is gegaan. De Ürziger Würzgarten is een bijzondere wijngaard vanwege de rode ijzerrijke grond. Dit is zeer ongewoon voor de midden-Moezel. Deze 1998er toont aan dat een oudere rieslingwijn een waar genot in het glas kan zijn. De geur is bloemig, iets van gebrande suiker (suikerspinnen), tropisch fruit en mineralig. Nog steeds fraaie fris zuur met decente zoetigheid en het kenmerkende romige van een oudere riesling. Jos. Chrisoffel is reeds enkele jaren met pensioen. Zijn wijngaarden zijn verpacht, onder andere aan Dr. Loosen. Het bedrijf heeft nog in de kelders oudere jaargangen liggen. Wijnen voor liefhebbers voor speciale gelegenheden.

Wittmann Riesling Auslese 2008 (€ 16,95 fles 0,5 liter)

Wittmann is samen met Keller verantwoordelijk geweest voor de opleving van kwaliteit in Rheinhessen. Wittmann heeft, in een gedeelte van Rheinhessen dat niet bekend stond om zijn (droge) Rieslings, bewezen droge wijnen te kunnen maken die behoren tot het mooiste wat er op rieslinggebied te krijgen is. Zijn wijngaarden Morstein, Kirchspiel en Aulerde zijn allemaal zeer kalkrijk. De riesling zijn voller dan de rieslings van de Nahe en de Moezel. Deze Auslese is een edelzoete riesling en dus gedeeltelijk gemaakt van door edele rot aangetaste druiven. Het wijnjaar 2008 was een jaar met veel zuren. Dit komt in deze wijn mooi naar voren waar de zuren samen met de rijke zoetheid voor een mooie spanning zorgen. Wittmann is de voorzitter van de VDP in Rheinhessen en werkt op biologisch dynamische wijze.  Een edelzoete Auslese met fruittonen van rabarber, appel en geconfijte vruchten.

Gault Millau geeft deze producent de maximale score van 5 druiventrossen.

Het verslag is ook als download beschikbaar. Klik hier.