PFALZ

De Pfalz is het op een na grootste wijngebied (Anbaugebiet) van onze oosterburen. In de Pfalz vinden we vele soorten witte wijnen: liebliche, halbtrockene en trockene. Kortom een baaierd aan smaken! De Riesling zorgt nog altijd voor superieure wijnen. Maar ook de Burgundersoorten doen het in de Pfalz goed, net zoals de Chardonnay. De Sauvignon is in opmars, terwijl de Auxerrois - voor de Tweede Wereldoorlog al veel in de Pfalz aanwezig - aan het terugkomen is.  Daarnaast Weissburgunder, Grauburgunder, Müller Thurgau (Rivaner), Kerner, Silvaner, Gewürztraminer, Morio-Muskat, Scheurebe, Ehrenfelser, Ruländer en Gelber Muskateller. En voor zoete wijnen de Huxelrebe en de Ortega.
Toch is de Pfalz vooral bekend om zijn rijke assortiment van rode wijnen. In het overzichtsboek van de allerbeste Duitse rode wijnboeren (Cornelius und Fabian Lange, 'Die Rotweinelite Deutschlands', Hallwag, 1999) komen van de 35 erin genoemde wijnboeren er maar liefst 10 uit de Pfalz. Kortom: de Pfalz heeft het als het om rode Duitse wijnen gaat. En dan te bedenken dat ruim 25 jaar terug bijna uitsluitend witte wijn werd gemaakt ('Deutscher Weinatlas', 1978).

Het gebied

Op weg met de auto naar Zwitserland of Italië rijden wij op de A61 – met vaak hoge snelheid - langs een van de meest bijzondere wijngebieden in Duitsland: de Pfalz. Deze begint in het noorden ongeveer bij Grünstadt en eindigt in het zuiden bij Schweigen-Rechtenbach. Drie kilometer verderop is Wissembourg, waar je weer in Frankrijk bent. Geen Duitse wijn meer te bekennen daar, enkel wijn uit de Elzas.
In oppervlakte is de Pfalz het grootste van Duitsland. Totaal is het gebied zo’n 80 km lang en maximaal 10 km breed en wordt door de Haardt, een lage uitloper van de Vogezen in het nabije Frankrijk, beschermd tegen de koude westenwinden. Het landschap -in het bijzonder in het zuiden- is fraai, het klimaat is mild en de vele dorpjes zijn lieflijk. Daarnaast heeft de Pfalz een rijke keuken, met vele streefgerechten. Een must is de “Saumagen”, het lievelingsgerecht van voormalig Bondskanselier Helmut Kohl, die uit dit Frans-Duitse grensgebied afkomstig is. Kortom, de Pfalz is een mooie Duitse wijnstreek om een lang weekend te bezoeken.

De wijnboer

De wijnboer in de Pfalz heeft gemiddeld een groter areaal aan wijnstokken dan in Duitsland vaak het geval is. Enkele hectaren, zoals langs de Moezel, komen voor, maar wijnboeren met 25 ha. aanplant zijn niet ongewoon. Veel wijnboeren zijn particulieren, maken zelf hun wijn en verkopen zelf hun opbrengst . Er komt geen Winzergenossenschaft aan te pas, zij het dat elk dorp wel een coöperatieve vereniging kent. En die leveren niet de slechtste wijnen. Maar de particuliere wijnboer, met “probierstube”, heeft zo zijn charme en daar ben ik dan ook graag te gast. Bijzondere wijnboeren kent de Pfalz ook, voor witte en voor rode wijn. Een van de meest bijzondere is wijnhuis Knipser in het vrij noordelijk gelegen Laumersheim. Wat denkt u van cuvees van Riesling en Gewürztraminer of een Riesling barrique. Allemaal wijnen die volgens de (strenge) Duitse wijnwetgeving niet mogen, maar die wel bijzonder - en ook nog erg lekker - zijn. Maar er zijn ook gewone - dus minder prijzige - wijnboeren. Zo is wijngoed Hans Klohr in Gimmeldingen, even ten noorden van Neustadt, aan te bevelen. Een binnenplaats met bloemen, een gezellige stube en natuurlijk een rijk assortiment aan wijn. Ik kan u zijn Chardonnay spätlese trocken aanbevelen en voor zo’n 5 euro niet te duur. Enkele keren al won hij in het concours te Parijs een ereprijs. Dat zegt genoeg!

Rode wijnen

Ongeveer 25% van het wijnareaal beslaat rode druivensoorten. Daarmee is de Pfalz de belangrijkste rode wijnleverancier van Duitsland. En dan te bedenken dat er rond 1975 nog bijna niets was. Hierbij is niet alleen het volume aan rode wijn sterk toegenomen, maar ook de kwaliteit. De Pfalz levert verrassende wijnen van uiteenlopende druivensoorten. Bekende Duitse soorten (Spätburgunder en Dornfelder), minder bekende (Schwarzriesling en Sankt Laurent), onbekende (Dunkelfelder en Domina) en hybriden (Regent, Cabernet Dorsa, Acolon, Cabernet Dorio en Cabernet Mitos). En dan ook nog de traditionele Franse druivensoorten als Cabernet Sauvignon, Merlot en Syrah. En er zijn er nog meer: Trollinger en Lemberger bijvoorbeeld. Maar ook de Heroldrebe, een van de ouders van de Dornfelder, wordt hier en daar nog verbouwd. Kortom, een baaierd aan kleuren, geuren en smaken.

Spätburgunder

Hoewel over smaken niet valt te twisten, wordt de Spätbungunder (de Franse Pinot Noir) toch wel als de beste Duitse druif voor rode wijn beschouwd. Zeker als die ‘trocken’ wordt bereid kan daar weinig tegen op. Zo proefden wij een fles droge Laumersheimer Kirschgarten Auslese 1997 van Philipp Kuhn. Liefst 14.5% (natuurlijk) alcohol, een intens doorzichtige dieprode kleur en een mooie afdronk. Het eiken fust proefde je nog altijd. En, wat zo aardig is, rode wijnen uit de Pfalz van oude jaren komen zelden voor. Gewoon uitverkocht! Een tweede aanbevelenswaardig wijnhuis, diep in het zuiden van de Pfalz, is Siegrist in Leinsweiler. Daar is de goedkoopste Spätburgunder (zo’n 8 euro) van een superieure kwaliteit. Met die wijn heb ik mede-proevers gelukkig gemaakt.

Dornfelder

Als u van een dieprode, bepaald niet stroeve, rode wijn houdt is een (half)droge Dornfelder aan te raden. Soms zijn deze in ons land te koop, maar zelf halen (en proeven) is toch
leuker. Een in mijn ogen goede Dornfelder - ik ben niet zo’n liefhebber van deze wijnsoort - heeft de Winzergenossenschaft van Ungstein, 2 km. boven Bad Dürkheim. Met name die
van hun serie Edition Herrenberg-Honigsäckel is zijn prijs van € 4,40 meer dan waard. Hier zijn ook enkele voortreffelijke wat duurdere (barrique) spätburgunders te koop.

Dunkelfelder en Domina

Twee vrij bijzondere druivensoorten. Eerdergenoemd wijnhuis Klohr heeft beide in productie. Aan te raden is eens een keer zo’n fles te proberen. De naam Dunkelfelder zegt het al: donker, op het paars-zwarte af. De Domina is donkerrood Hij lijkt op een merlotwijn.

Sankt Laurent

De wijn van deze druivensoort - in Duitsland bijna uitgestorven en vooral bekend in Oostenrijk – is iets bijzonders. Mooi donkerrood en een volle smaak. Als we hem “blind” proeven voor de meesten onder ons niet herkenbaar. Ik mag hem wel, deze kroonprins onder de Duitse rode druiven. Althans, zo noemen de broers Lange hem in hun boek “Die Deutsche Rotweinelite”, waarin de 35 in hun ogen beste “rode wijnboeren”aan de orde komen. Zeven van die 35 komen trouwens uit de Pfalz. Een goed adres voor een betaalbare Sankt Laurent is wijnhuis Hick-Estelmann in Gimmeldingen, gevestigd in een werkelijk schilderachtig pand in Jugendstil. Alleen dat is al het bekijken waard. Dit huis heeft trouwens ook een betaalbare en relatief goede Spätburgunder spätlese. Voor als u er toch bent.

Cabernet Dorsa

Van deze hybride druivensoort (kruising van de Dornfelder en de Cabernet Sauvignon) maakt de Winzergenossenschaft Ungstein iets bijzonders. Een heerlijke rode wijn voor aan
tafel, met een heel donkerrode kleur (afkomstig van de Dornfelder) en krachtige tannines en veel aroma (afkomstig van de Cabernet Sauvignon). Het is voor mij uit de Pfalz de grootste verrassing en altijd een succes bij het laten proeven door wijnkenners. Ze hebben geen idee, maar zijn bijna zonder uitzondering heel enthousiast. En elk geval vinden zij deze wijn van een hybride soort niet stinken, een ook in ons blad Tannine recent enkele keren geuite impressie over hybriden. Maar dit terzijde. Hoe goed de Cabernet Dorsa het doet, moge ook blijken uit het besluit van het betere wijnhuis Siegrist de soort te gaan verbouwen.

Tot slot

Mocht ik u enthousiast gemaakt hebben over wijnen uit de Pfalz, dan heb ik mijn doel·bereikt. Hoewel wij het als wijnliefhebbers vaak over “nieuwe wijnlanden” hebben, zal ook de Pfalz bij onze Oosterburen voor velen dat predicaat hebben. Dichtbij en toch zover weg, ik hoop u de weg een beetje gewezen te hebben.

Door: Jan Velthoven, Chapelle du Vin

Meer informatie over de Pfalz, klik hier en voor een proefverslag, klik hier..